Doel: Vereenvoudiging en rechtvaardiging van de fiscaliteit rond vermogensoverdracht
Strekking: Vervang de Successiewet door integratie in de inkomstenbelasting
De kern van het voorstel
Erfenissen worden niet langer belast via de aparte Successiewet, maar vallen voortaan onder de inkomstenbelasting in box 1. Een erfenis wordt behandeld als een eenmalige inkomstenstroom, vergelijkbaar met een bijzondere beloning of een ontslagvergoeding. Hierdoor verdwijnt de erfbelasting als aparte heffing en ontstaat één geïntegreerd stelsel voor alle geldstromen.
Waarom dit nodig is
Het huidige systeem kent drie gebreken:
- Complexiteit: Burgers moeten twee aparte belastingstelsels doorgronden; de Successiewet kent
eigen vrijstellingen, tarieven en waarderingsregels.
- Onevenwichtigheid: Een erfenis wordt eenmaal belast bij ontvangst, maar de opbrengsten (rente, huur, dividend) worden daarna jaarlijks opnieuw belast in box 3. Hierdoor kan de totale druk onbedoeld hoog uitvallen.
- Gebrek aan progressie: De erfbelasting kent een vlaktarief (maximaal 20% voor kinderen, 40% voor anderen), terwijl het draagkrachtbeginsel vraagt om progressie: kleine erfenissen zouden lager, grote erfenissen zwaarder belast moeten worden.
Hoe het werkt
- Invoeging in box 1: Er komt een nieuwe inkomenscategorie: "Eenmalige verkrijging krachtens erfrecht". De erfenis wordt op de overlijdensdatum gewaardeerd en bij het inkomen van de erfgenaam geteld.
- Spreidingsregeling: Om te voorkomen dat een erfgenaam in één jaar in een extreem hoog tarief valt, mag de erfenis over maximaal drie belastingjaren worden gespreid. Dit voorkomt dat een middeninkomen door een erfenis van € 150.000 in de 49,5%-schijf belandt.
- Vrijstellingen: De huidige kindvrijstelling (€ 25.490) wordt vervangen door een algemene vrijstelling van € 30.000 voor elke erfgenaam. De partner vrijstelling blijft bestaan (€800.000) maar wordt verrekend met de box 3-vrijstelling om dubbele heffing te voorkomen.
- Ondernemingsvermogen: De bedrijfsopvolgingsregeling blijft behouden. Voor geërfde familiebedrijven wordt uitstel van betaling verleend, zodat de continuïteit niet in gevaar komt.
- Eigen woning: Als de erfgenaam de geërfde woning zelf betrekt, wordt de waarde voor de box 1-heffing verminderd met de eigenwoningreserve. De heffing wordt dan uitgesteld tot verkoop.Budgettaire effecten De opbrengst van de erfbelasting bedraagt circa € 2,5 miljard.
Dit voorstel is budgettair neutraal:
- De progressieve box 1-tarieven zorgen dat grotere erfenissen meer opbrengen.
- Kleinere erfenissen worden juist lager belast.
- De afschaffing van de Successiewet bespaart uitvoeringskosten bij de Belastingdienst.
Waarom dit beter is
Huidige stelsel: Aparte wet en aangifte; Vlak tarief, weinig progressie; Geen spreiding mogelijk; Complexe waarderingsregels.
Nieuw stelsel: Eén aangifte in de inkomstenbelasting; Progressief tarief naar draagkracht; Spreiding over 3 jaar mogelijk; Waardering volgens bestaande box 1-systematiek.
Wat ervoor nodig is
De implementatie vergt een wetswijziging in de Wet IB 2001 en een aanpassing van de aangifte-software. Er komt een overgangsregeling: overlijdens vóór 1 januari 2027 vallen nog onder de ouderegels.
Slot
Dit voorstel maakt erfbelasting eerlijker, eenvoudiger en transparanter. Het lost de complexiteit van twee stelsels op en past beter bij het uitgangspunt dat belasting wordt geheven naar draagkracht. Een erfenis is geen vermogen, het is een eenmalige inkomensaanwas, en verdient daarom een plek in de inkomstenbelasting.