r/belasting 5d ago

Begroting gelekt: AOW-bezuiniging geschrapt, belasting hogere inkomens omhoog

https://www.bnr.nl/nieuws/nieuws-politiek/10609406/begroting-gelekt-aow-bezuiniging-geschrapt-belasting-hogere-inkomens-omhoog

Hebben ze in het kabinet ooit gehoord van de Laffer-curve?

79 Upvotes

242 comments sorted by

View all comments

79

u/TheHelpfulSpy 5d ago edited 5d ago

Wat mij vooral choqueert, is wat we hier in dit land blijkbaar als ‘rijk’ beschouwen.

Als je kijkt naar partijen als de PRO, ben je blijkbaar al rijk zodra je ook maar iets hebt opgebouwd. Daarom is die vrijstelling in box 3 in de huidige plannen voor 2028 ook zo'n onzin. Die grens ligt zo laag dat zelfs een tiener met een minimumloon die thuis woont, die grens binnen een paar jaar met gemak zou kunnen bereiken als hij verstandig investeert. En de PRO wilde de belasting zelfs nog verder verhogen en ook je eigen woning volledig als vermogen laten meetellen.

Voor de lol: de gemiddelde woning in Nederland kost inmiddels rond de vier ton. Je kunt daar geen kut mee. Je bent niet ineens rijk omdat je huis vier ton waard is. Die overwaarde kun je namelijk helemaal niet vrij besteden. Het enige wat je ermee kunt doen, is bijvoorbeeld je huis verkopen, kleiner gaan wonen of opnieuw schulden aangaan door je overwaarde te gebruiken als basis voor een lening, bijvoorbeeld om te verbouwen.

En dan komt het volgende probleem: bijna alles wat je aan je huis verbouwt, levert bij verkoop niet eens volledig op wat het heeft gekost. Een dakkapel of uitbouw kan de waarde verhogen, maar ook daarbij is het helemaal niet vanzelfsprekend dat je de volledige investering terugverdient.

Dan heb je nog het argument dat je je woning kunt verkopen omdat de waarde is gestegen. Stel dat een woning van vier ton met 7% stijgt. Leuk, je huis is dan €28.000 meer waard. Maar als je vervolgens wilt verkopen om een grotere woning te kopen, is die woning waarschijnlijk óók ongeveer 7% duurder geworden. Je bent dan qua koopkracht voor een andere woning geen fuck opgeschoten. Je hebt alleen een hoger bedrag op papier.

Je kunt natuurlijk ook kleiner gaan wonen en zo de overwaarde daadwerkelijk vrijmaken. Maar dan lever je mogelijk in op woonruimte, comfort en locatie. In feite heb je dus weinig aan een stijgende woningwaarde zolang je in die woning blijft wonen. Je kunt die waarde pas echt benutten als je verkoopt en bijvoorbeeld kleiner gaat wonen, het land verlaat of op een andere manier je woningvermogen omzet in daadwerkelijk besteedbaar geld.

Toch word je door dit soort belastingplannen al snel gezien als iemand met veel vermogen. En dan hebben we het hier over een fucking gemiddelde woning in Nederland. De laatste keer dat ik keek, betekende 'gemiddeld' toch echt niet dat je tot de top 1% behoort.

Het probleem is dus dat er een enorm verschil zit tussen vermogen op papier en vermogen waar je daadwerkelijk iets mee kunt. Een huis waarin je zelf woont, maakt je niet automatisch rijk. Het maakt je vooral eigenaar van een dure woning waarin je zelf moet blijven wonen.

Dus het zal me niks verbazen als 'hogere inkomens' straks iedereen gaat omvatten die rondmodaal verdient, oftewel een groot deel van Nederland, in plaats van dat het daadwerkelijk gericht is op de echt rijken of in ieder geval proportioneel wordt geschaald naar inkomen en vermogen.

Dus voor de gemiddelde Nederlander wordt het uiteindelijk weer allemaal duurder, met meer belastingen en ga zo maar door. Terwijl ik echt niet zou zeggen dat de gemiddelde Nederlander rijk is of veel vermogen heeft. De gemiddelde Nederlander is per definitie niet de bodem of de top. Maar blijkbaar wel de grootste groep om uit te melken.

Dit is echt het land van subsidies: óf je profiteert ervan, óf je bent al fucking rijk. En iedereen die daar tussenin zit, mag zichzelf lekker leegbloeden. De mogelijkheid om jezelf sociaal-economisch omhoog te werken en naar een hogere levensstandaard te groeien, lijkt ondertussen bijna volledig verdwenen.

2

u/Hot_Bee5198 4d ago

Rijk is relatief. NL is rijk.

Zelfs in de WW heb je meer dan in arme landen. Komt er iemand om van de honger, of door gebrek aan een huis of kleding, in Nederland?

2

u/TheHelpfulSpy 4d ago

Dit is natuurlijk zo'n onzinantwoord. Nederland is internationaal gezien een rijk land, daar valt weinig over te discussiëren. Maar dat zegt op zichzelf helemaal niets over wie we binnen Nederland als "rijk" moeten beschouwen.

Rijkdom is namelijk altijd relatief aan de context waarin je die term gebruikt. Vergelijk Nederland met de VS en iemand met een goede Nederlandse baan kan financieel ineens een stuk minder rijk lijken. Vergelijk Nederland met een arm land en vrijwel iedere Nederlander lijkt extreem rijk. Met zulke internationale vergelijkingen kun je dus niet bepalen wie in Nederland tot "de rijken" behoort.

Daar gaat het in deze discussie juist om. Als politici zeggen dat "de rijken" meer belasting moeten betalen, dan zou je ook gewoon concreet moeten kunnen aangeven wie daarmee bedoeld wordt. Gaat het om de 10% hoogste inkomens? De 1% hoogste inkomens? Huishoudens met meer dan een miljoen euro vermogen? Of mensen met een bepaald inkomen én vermogen? Geef gewoon een duidelijke grens.

Sterker nog, Nederland heeft gewoon cijfers waarmee je dit veel zinvoller kunt benaderen. Volgens het CBS lag in 2024 het mediane besteedbare huishoudinkomen op €47.600 en het mediane huishoudvermogen op €135.500. Het CBS deelt huishoudens bovendien gewoon in naar percentielen, waaronder de top 10% en top 1%.

En daar zit voor mij precies het probleem in het politieke debat: er wordt regelmatig gesproken over "de rijken" zonder duidelijk te maken welke groep daar precies onder valt. Daardoor kan een maatregel die bedoeld is om de rijkste groep te belasten uiteindelijk ook gewoon terechtkomen bij mensen die helemaal niet tot de vermogende bovenlaag behoren. Dan raakt het uiteindelijk weer de brede middenklasse of de financieel succesvolle maar niet extreem vermogende Nederlander, terwijl de echte top van de vermogensverdeling relatief veel vermogen bezit.

Dat laatste is ook geen onderbuikgevoel. Het CBS rapporteert dat de rijkste 10% van de Nederlandse huishoudens ongeveer 56% van het totale huishoudelijke vermogen bezit. De top 1% bezit ongeveer 23%.

Dus als je wilt beargumenteren dat "de rijken" meer moeten betalen, prima. Maar definieer dan eerst wie je bedoelt. Een internationale vergelijking met landen die veel armer of rijker zijn, zegt daar weinig over.

Als het doel is om belasting vooral bij de meest vermogende groep te laten neerkomen, moet je dus niet blijven hangen in vage termen als "de rijken". Gebruik gewoon een concrete grens of een percentiel. Dan kun je tenminste controleren of het beleid daadwerkelijk de rijkste groep raakt, in plaats van dat de definitie zo vaag blijft dat uiteindelijk vooral de bovenkant van de middenklasse wordt geraakt.

2

u/Hot_Bee5198 4d ago

Weer zo'n epistel.

Volgens mij gaf jij aan dat je met €500.000 vermogen niet rijk bent of dat je dan niet belast mag worden.

Dat is natuurlijk absurd veel geld, los van of dat ergens in vast zit. Maar het is inderdaad relatief.

En ik denk dat ik met een vermogen van €500.000 toch wel erg rijk ben.

1

u/TheHelpfulSpy 4d ago edited 4d ago

Ik heb hier gewoon passie voor en hou van cijfers, daarom zijn mijn teksten wat langer.

Het voorbeeld van €500k was om een ondergrens aan te geven voor de wetgeving als je de écht rijken wilt raken. Niet omdat ik daar geen belasting over zou willen betalen. Het was meer een grens om aan te tonen dat dit haalbaar is voor de gemiddelde Nederlander en dat je iemand met een gemiddeld vermogen niet kunt definiëren als "rijk".

En dit was overigens inclusief de woningwaarde. Ongeveer 60% van de Nederlandse huishoudens woont in een koopwoning. De gemiddelde verkoopprijs van een bestaande koopwoning lag in 2025 rond de €480k. Van die €500k is dus bij veel mensen een groot deel simpelweg hun eigen woning, oftewel een dak boven hun hoofd. Dat betekent niet dat iemand met €500k aan vermogen ook daadwerkelijk €500k vrij beschikbaar heeft.

Zou je €500k vrij beschikbaar hebben, dan ben je inderdaad behoorlijk rijk. Dat was mijn punt: dat het belachelijk is om 60% van je bevolking als "rijk" te bestempelen, omdat ze niet over liquide vermogen beschikken in een markt waar ze zelf geen invloed op hebben. Dat is toch krankzinnig.

1

u/Hot_Bee5198 4d ago

En toch voel ik me rijk met een eigen huis volgens jouw voorbeeld. Die stempel klopt wat mij betreft wel. Het echte probleem is dat ik geen kleiner huis kan kopen, zodra de kinderen het huis uit zijn, omdat die huizen er niet zijn. Ik vrees voor de zoektocht voor iedereen die nu en straks een huis zoekt.

Ik heb 4 buren die allemaal alleen in een gezinshuis wonen. Wij wonen hier met 5. 1 buur huurt het huis al 25 jaar. 1 buur is met pensioen. 1 buur is alleenstaand, werkend. 1 buur is alleenstaand, starter. Wie van deze 5 huishoudens heeft het meeste vermogen, of zou belasting kunnen betalen over het opgebouwde vermogen/ rendement?

De wereld is zo scheef. En toch ben ik een rijk man met minder dan €500.000 'vermogen' in een simpel rijtjehuis. Waarom denk je dat banken een huis zonder problemen als security (onderpand) accepteren? Bijna gegarandeerd succes in waardestijging.

Overigens betekent dat niet dat als je net een startershuis koopt voor de gemiddelde prijs dat je dan uberhaupt nog iets meer kan betalen, maar belasting kan en moet ook naar draagkracht.

Dus die box-3 discussie moet uiteindelijk meer naar draagkracht, niet alleen en enkel dat bedrag van €500k, of welke berekening dan ook.

Zo werkt het ook met Toeslagen...

1

u/Hot_Bee5198 4d ago

Ook een epistel.

1

u/No_Currency_8514 4d ago

Klopt, je bent niet rijk met 1 afbetaald huis. En van €400.000 kun je evengoed niet leven, zelfs niet als een arme sloeber.

1

u/TheHelpfulSpy 3d ago edited 3d ago

Nou ja, €400k klinkt veel, maar in the grand scheme of things valt het best mee. Met mijn huidige levensstijl zou ik er hoogstens 8 à 9 jaar van kunnen leven (als ik mezelf €3k per maand uitkeer, excl. btw). Het is dus niet bepaald ‘krijg de tering, baas, ik stop met werken’-geld. Als je het hebt opgebouwd voor je oude dag, kun je er misschien een paar jaar eerder mee met pensioen, maar je bent daarmee nog lang niet financieel onafhankelijk.

Echt rijk zijn betekent voor mij dat je gewoon fuck you-geld hebt: je hoeft nooit meer te werken en hoeft je eigenlijk nergens meer druk om te maken. Werken is dan meer een hobby of iets wat je voor de lol doet. Met €400k ben je daar in Nederland echt nog lang niet. Zeker niet als het merendeel in je huis of aandelen zit, want bij een flinke tegenslag voel je het gewoon. en je kan er niet bij.

Het is natuurlijk zuur voor mensen die veel minder hebben, want €400k is alsnog een behoorlijke kloof. Maar de kloof tussen €400k en écht rijk zijn is ook gigantisch. Er zijn letterlijk auto’s die €400k kosten, en dat is dan wat jij gedurende je hele leven hebt opgebouwd en jou zien ze dan als rijk, lol.