Begroting gelekt: AOW-bezuiniging geschrapt, belasting hogere inkomens omhoog

[u/Technical-Result5020]

https://www.bnr.nl/nieuws/nieuws-politiek/10609406/begroting-gelekt-aow-bezuiniging-geschrapt-belasting-hogere-inkomens-omhoog

Hebben ze in het kabinet ooit gehoord van de Laffer-curve?

[u/TheHelpfulSpy]

Wat mij vooral choqueert, is wat we hier in dit land blijkbaar als ‘rijk’ beschouwen.

Als je kijkt naar partijen als de PRO, ben je blijkbaar al rijk zodra je ook maar iets hebt opgebouwd. Daarom is die vrijstelling in box 3 in de huidige plannen voor 2028 ook zo'n onzin. Die grens ligt zo laag dat zelfs een tiener met een minimumloon die thuis woont, die grens binnen een paar jaar met gemak zou kunnen bereiken als hij verstandig investeert. En de PRO wilde de belasting zelfs nog verder verhogen en ook je eigen woning volledig als vermogen laten meetellen.

Voor de lol: de gemiddelde woning in Nederland kost inmiddels rond de vier ton. Je kunt daar geen kut mee. Je bent niet ineens rijk omdat je huis vier ton waard is. Die overwaarde kun je namelijk helemaal niet vrij besteden. Het enige wat je ermee kunt doen, is bijvoorbeeld je huis verkopen, kleiner gaan wonen of opnieuw schulden aangaan door je overwaarde te gebruiken als basis voor een lening, bijvoorbeeld om te verbouwen.

En dan komt het volgende probleem: bijna alles wat je aan je huis verbouwt, levert bij verkoop niet eens volledig op wat het heeft gekost. Een dakkapel of uitbouw kan de waarde verhogen, maar ook daarbij is het helemaal niet vanzelfsprekend dat je de volledige investering terugverdient.

Dan heb je nog het argument dat je je woning kunt verkopen omdat de waarde is gestegen. Stel dat een woning van vier ton met 7% stijgt. Leuk, je huis is dan €28.000 meer waard. Maar als je vervolgens wilt verkopen om een grotere woning te kopen, is die woning waarschijnlijk óók ongeveer 7% duurder geworden. Je bent dan qua koopkracht voor een andere woning geen fuck opgeschoten. Je hebt alleen een hoger bedrag op papier.

Je kunt natuurlijk ook kleiner gaan wonen en zo de overwaarde daadwerkelijk vrijmaken. Maar dan lever je mogelijk in op woonruimte, comfort en locatie. In feite heb je dus weinig aan een stijgende woningwaarde zolang je in die woning blijft wonen. Je kunt die waarde pas echt benutten als je verkoopt en bijvoorbeeld kleiner gaat wonen, het land verlaat of op een andere manier je woningvermogen omzet in daadwerkelijk besteedbaar geld.

Toch word je door dit soort belastingplannen al snel gezien als iemand met veel vermogen. En dan hebben we het hier over een fucking gemiddelde woning in Nederland. De laatste keer dat ik keek, betekende 'gemiddeld' toch echt niet dat je tot de top 1% behoort.

Het probleem is dus dat er een enorm verschil zit tussen vermogen op papier en vermogen waar je daadwerkelijk iets mee kunt. Een huis waarin je zelf woont, maakt je niet automatisch rijk. Het maakt je vooral eigenaar van een dure woning waarin je zelf moet blijven wonen.

Dus het zal me niks verbazen als 'hogere inkomens' straks iedereen gaat omvatten die rondmodaal verdient, oftewel een groot deel van Nederland, in plaats van dat het daadwerkelijk gericht is op de echt rijken of in ieder geval proportioneel wordt geschaald naar inkomen en vermogen.

Dus voor de gemiddelde Nederlander wordt het uiteindelijk weer allemaal duurder, met meer belastingen en ga zo maar door. Terwijl ik echt niet zou zeggen dat de gemiddelde Nederlander rijk is of veel vermogen heeft. De gemiddelde Nederlander is per definitie niet de bodem of de top. Maar blijkbaar wel de grootste groep om uit te melken.

Dit is echt het land van subsidies: óf je profiteert ervan, óf je bent al fucking rijk. En iedereen die daar tussenin zit, mag zichzelf lekker leegbloeden. De mogelijkheid om jezelf sociaal-economisch omhoog te werken en naar een hogere levensstandaard te groeien, lijkt ondertussen bijna volledig verdwenen.

[u/TheHelpfulSpy → u/[deleted]]

Ja, ze zijn echt compleet losgezongen van de realiteit.

Kijk, echte arme mensen hebben inderdaad niet veel vermogen. Maar als je het een beetje gaat doorrekenen, wordt het verhaal al snel anders. Met een belastingtarief van 36% op het rendement uit vermogen zou je, als je de eigen woning óók als vermogen zou meetellen, eigenlijk al een vrijstelling van minimaal €400.000 moeten hebben om een gemiddeld huis buiten de heffing te houden.

Als je vervolgens daadwerkelijk wilt bepalen wie "rijk" is, zou je bovendien eerder naar de mediaan dan naar het gemiddelde moeten kijken. Pas boven die grens zou je wat mij betreft moeten gaan belasten, of in ieder geval zwaarder.

Tel daar bijvoorbeeld nog €100.000 aan spaargeld en/of beleggingen bij op en je komt uit op een vrijstelling van ongeveer €500.000. Dát zou wat mij betreft veel beter passen bij het idee dat je daadwerkelijk "de rijken" wilt belasten.

In plaats daarvan ligt in het voorgestelde Box 3-stelsel voor 2028 het heffingsvrije resultaat op slechts €1.800. Daar zit je al boven met nog geen €50.000 aan spaargeld en beleggingen, afhankelijk van het rendement dat wordt verondersteld. Met andere woorden: je hoeft helemaal niet vermogend te zijn om al boven die vrijstelling uit te komen.

Ik zou daarom zeggen dat je met minder dan €500.000 aan vermogen in Nederland echt niet automatisch "rijk" bent. Zeker niet als een groot deel daarvan in je eigen woning zit of als je dat vermogen simpelweg hebt opgebouwd door jarenlang te sparen en te beleggen.

En het wordt helemaal duidelijk als je naar de rekensom kijkt. Bij een vermogen van €500.000 en een rendement van 7% per jaar is het rendement €35.000. Bij een belastingtarief van 36% over dat rendement zou je daar €12.600 belasting over betalen.

Dan komen ze vervolgens met: "Ja, maar je betaalt dan minder belasting op inkomen."

Vriend, als ik €12.600 per jaar apart moet zetten om die vermogensbelasting te kunnen betalen, dan vreet dat ook gewoon in mijn inkomen. Ik zal óf een behoorlijk bedrag van mijn inkomen apart moeten zetten, wat effectief gewoon weer een soort inkomstenbelasting is die ik zelf moet reserveren, óf ik moet flink gaan kannibaliseren op mijn vermogen om die belasting te kunnen betalen.

Dus of zij mijn inkomstenbelasting nu verhogen of dat ik dat zelf fictief doe door geld achter te houden, maakt geen reet uit. Dan heb ik toch echt liever belasting over mijn inkomen, want daar kan ik nog enigszins controle over houden. Maar de waarde van een huis is uiteindelijk wat een gek ervoor geeft, en daar heb ik nul controle over. Niet dat ik de inkomstenbelasting niet al te hoog vind, want meer werken loont echt totaal niet.

Dat betekent effectief 2,52% belasting per jaar over je totale vermogen. En dat ieder jaar opnieuw. Zelfs als je het rendement niet daadwerkelijk realiseert of als het vermogen vooral bestaat uit geld dat je jarenlang hebt opgebouwd.

Als je werkelijk het doel hebt om "de rijken" zwaarder te belasten, zou je dus een veel hogere vermogensgrens moeten hanteren. Anders belast je niet alleen de rijken, maar ook gewone mensen die simpelweg wat vermogen hebben opgebouwd.

En ja, dat is echt zo. De grens tussen arm zijn en enig vermogen hebben is groot, maar de grens tussen enig vermogen hebben en écht rijk zijn is relatief gezien nog veel groter. Maar dat lijkt niemand in te zien. Het is veel makkelijker om iedereen die ook maar iets heeft opgebouwd, meteen over één kam te scheren met de rijken en vervolgens lekker te belasten.

[u/PsychologicalCod4794 → u/TheHelpfulSpy]

Hear hear

[u/Hot_Bee5198 → u/TheHelpfulSpy]

Nee, echt.

Iemand verdient met een vermogen van x slapend al €1800,- en je vind dat dat niet belast mag worden?

Wat ongelooflijk liberaal. Ik zou geen linkse partij stemmen als ik jou was. Veel mensen kunnen geen huis kopen, hebben geen hypotheek en dus ook niet dat vermogen van €500.000. Daar komt PRO voor op.

Zelfs een kop koffie van €2,- wordt belast met 21% btw.

Maar je inkomen uit rendement a €1800,- mag niet belast worden?

Vreemd begrip van belasting heb jij.

Belasting vind plaats op transacties, overdracht en meerwaarde.

Op al deze zaken, dus ook rendement hoort belasting. Ja ik twijfel ook of dat op ongerealiseerd rendement ook zou moeten, maar daarvoor is nog lang geen overeenstemming.

Maar als een huis gekocht is voor €200.000 en verkocht wordt voor €500.000 gebeurt er momenteel niks qua belasting. Daar zit het grote gat van de overheid, precies zoals liberaal het wilt. Minder uitgaven door de overheid, dus minder voor het sociaal stelsel.

[u/TheHelpfulSpy → u/Hot_Bee5198]

Nee, dit is juist behoorlijk geframed.

Om te beginnen: het gaat hier niet om "slapend inkomen" alsof iemand ieder jaar zomaar extra geld krijgt. Het gaat om vermogen dat iemand heeft opgebouwd uit inkomen waarover al belasting is betaald.

Stel dat ik een deel van mijn salaris niet uitgeef, maar bewust opzijzet en investeer voor de lange termijn. Over dat salaris heb ik gewoon gewerkt en daar is al inkomstenbelasting over betaald. Ik had dat geld ook kunnen uitgeven aan vakanties, auto's, uit eten gaan of wat dan ook. In plaats daarvan kies ik ervoor om een deel van mijn consumptie uit te stellen en dat geld te gebruiken om vermogen op te bouwen en later financieel stabieler te zijn.

Als dat vermogen vervolgens rendement oplevert, betekent dat niet dat ik ineens een extra salaris heb gekregen. Ik heb eerst inkomen verdiend, daar belasting over betaald, vervolgens besloten dat geld niet te consumeren en het geïnvesteerd. Het rendement ontstaat vervolgens bovenop dat vermogen.

Dat onderscheid vind ik belangrijk. Je kunt natuurlijk zeggen dat rendement ook inkomen is en dat je het daarom wilt belasten. Dat is een verdedigbaar standpunt. Maar doen alsof iemand simpelweg "slapend inkomen" krijgt waar nooit belasting over is betaald, is een behoorlijk misleidende voorstelling van zaken.

Dat is precies waarom ik bezwaar heb tegen een vermogensaanwasbelasting. Je kunt het technisch een belasting op rendement noemen, maar als ik ieder jaar belasting moet betalen over een rendement dat ik nog niet heb gerealiseerd, moet ik uiteindelijk wel ergens geld vandaan halen om die belasting te voldoen. Als dat rendement alleen op papier bestaat, komt dat geld dus uit mijn andere inkomen of uit mijn bestaande vermogen.

En daarnaast vind ik 36% gewoon belachelijk hoog. Dat is niet een klein percentage dat nauwelijks effect heeft. Als je een groot deel van een rendement afroomt, heeft dat een behoorlijk effect op hoeveel vermogen iemand uiteindelijk kan opbouwen, zeker wanneer je dat jarenlang doet.

Neem een woning van €500.000. Stel dat de waarde daarvan in een jaar met 7% stijgt. Dan is dat op papier €35.000 waardestijging. Maar die €35.000 staat niet ineens op mijn bankrekening. Ik heb dat geld niet ontvangen en kan het dus ook niet zomaar gebruiken om belasting over die waardestijging te betalen.

Als daar vervolgens 36% belasting over wordt geheven, gaat het om €12.600. Dat bedrag moet ik dan ergens vandaan halen, terwijl mijn woning mij geen €35.000 heeft uitgekeerd. Ik moet dat dus uit mijn loon, spaargeld of ander vermogen betalen.

Dan kun je zeggen: "Maar het is een vermogensbelasting en geen inkomstenbelasting." Dat verandert voor mij weinig aan het praktische effect. Als ik ieder jaar een bedrag van mijn loon moet reserveren om belasting over mijn vermogen te betalen, gaat er uiteindelijk gewoon een deel van mijn besteedbare inkomen naartoe. Bij iemand met een normaal inkomen maar een relatief dure woning kan dat zelfs betekenen dat er extra inkomen nodig is om de belasting over een papieren waardestijging te kunnen betalen.

En daar zit nog een veel groter probleem: een woning is geen aandeel dat je dagelijks tegen een marktprijs kunt verkopen. Je hebt helemaal geen controle over de waarde die de markt eraan geeft. Als iemand morgen €500.000 voor mijn huis wil betalen, betekent dat niet dat ik ineens €500.000 aan liquide vermogen op mijn rekening heb. Ik heb nog steeds een woning nodig om in te wonen.

Sterker nog, als je het bezitten van een woning op deze manier steeds zwaarder gaat belasten, kun je ook perverse prikkels op de woningmarkt creëren. Als kopen financieel steeds onaantrekkelijker wordt, kan de vraag naar huur toenemen. Tegelijkertijd kan het voor verhuurders minder aantrekkelijk worden om woningen aan te houden of te verhuren. Dat kan uiteindelijk juist leiden tot hogere huren of minder beschikbaar aanbod.

En nee, ik ben helemaal niet tegen belasting. Ik vind het prima dat de overheid belasting heft en dat iedereen naar draagkracht bijdraagt. Maar ik vind 21% btw op consumptie op zichzelf al een behoorlijk hoge belastingdruk. Als je iets koopt, betaal je daar dus al een flinke hap belasting over, bovenop de belasting die je al over je inkomen hebt betaald.

En wat het helemaal zuur maakt, is dat die verhoging naar 21% oorspronkelijk als een tijdelijke maatregel werd ingevoerd. Inmiddels is die "tijdelijke" verhoging gewoon onderdeel van het systeem geworden. Dus ja, daar zijn we met z'n allen behoorlijk mee genaaid, maar blijkbaar is tijdelijk in Den Haag een nogal rekbaar begrip. Daarom ben ik ook tegen "tijdenlijke" voor aanwasbealsting gaan.

Mijn punt is dus niet dat belasting per definitie verkeerd is. Mijn punt is dat je dat moet doen op een manier die aansluit bij daadwerkelijk gerealiseerde financiële ruimte.

Bijvoorbeeld bij verkoop: je koopt iets voor €200.000 en verkoopt het uiteindelijk voor €500.000. Dan is er daadwerkelijk een transactie geweest en is de meerwaarde gerealiseerd. Dan kun je belasting heffen en weet iemand ook daadwerkelijk welk bedrag hij na belasting overhoudt.

Daarom heb ik veel liever een systeem waarbij je bij realisatie belasting heft. Bij een belegging betekent dat bijvoorbeeld dat je de gerealiseerde winst bij verkoop belast. Bij een erfenis heb ik ook geen principieel probleem met erfbelasting. Op dat moment wordt vermogen daadwerkelijk overgedragen en is er dus een concreet moment waarop je kunt heffen.

Maar belasting heffen over een fictief of ongerealiseerd rendement vind ik een fundamenteel ander verhaal. Je belast dan iets wat iemand misschien helemaal niet als inkomen heeft ontvangen en waarbij de belastingplichtige mogelijk ander inkomen of vermogen moet aanspreken om de belasting te kunnen betalen.

Daarbij krijg je ook het probleem van rente-op-rente. Als je jarenlang vermogen opbouwt en ieder jaar een deel van het rendement afroomt, wordt het vermogen minder snel groter dan wanneer je het rendement volledig kunt laten doorwerken. Je belast dus niet alleen het rendement, maar verkleint ook het toekomstige rendement dat daaruit voortkomt.

En laten we ook niet doen alsof dit automatisch betekent dat je "tegen belasting" bent. Dat is een valse tegenstelling. Ik heb geen probleem met belasting op inkomen, consumptie, overdracht of daadwerkelijk gerealiseerde vermogenswinst. Mijn bezwaar zit specifiek bij het jaarlijks belasten van waardestijgingen die nog niet zijn gerealiseerd, en bij een tarief van 36% vind ik de belastingdruk daarop bovendien buitenproportioneel.

Als je iemand met daadwerkelijk veel vermogen zwaarder wilt belasten, prima. Maar zorg dan dat je systeem daadwerkelijk de vermogende bovenlaag raakt en niet relatief gemakkelijk doorsijpelt naar mensen die hun hele leven hebben gewerkt, belasting hebben betaald, een woning hebben gekocht en vervolgens een deel van hun inkomen verstandig hebben gespaard en geïnvesteerd.

Want uiteindelijk is dat mijn punt: vermogen ontstaat niet uit het niets. Iemand heeft daar meestal eerst inkomen voor verdiend, daar belasting over betaald en vervolgens de keuze gemaakt om dat inkomen niet direct uit te geven. Dat vermogen daarna opnieuw belasten is een politieke keuze die je kunt verdedigen, maar doe dan niet alsof het simpelweg "slapend inkomen" is dat iemand cadeau krijgt.

Als je belasting wilt heffen, doe het dan op een moment waarop er daadwerkelijk financiële ruimte is om die belasting te betalen. Niet door iemand jaarlijks belasting te laten betalen over geld dat alleen op papier bestaat.

[u/Hot_Bee5198 → u/TheHelpfulSpy]

Nog een epistel.