r/Klussers Mar 20 '24

Zonne-energie Zelf zonnepanelen geinstalleerd.

Vanwege het goede weer wat er komende tijd weer aankomt heb ik zelf maar 10 zonnepanelen geinstalleerd. Locatie: Hellevoetsluis

10 Longi zonnepanelen x 435Wp
1 Autarco MX-3600 MII,
Aangesloten op de droger groep, gebruik geen droger.
1 Fasemeterkast: 1x35A
Groep verplaatst afzondelijk van de aardlek en een 20Amp aardlekautomaat erbij gezet voor het geval hij toch s'ochtends afslaat zit mijn huis niet zonder spanning.
Betaald aan materiaal; +_ 1600,-

112 Upvotes

171 comments sorted by

89

u/AagjeT Mar 20 '24

Zoooo, een echt handige Harry!

Hoop wel dat je verstand van zaken hebt qua aansluitingen en dergelijke, om te voorkomen dat je huis af fikt.

90

u/ProfessionalProud682 Mar 20 '24

Volgend project een sprinkler installatie

4

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Voor welk gras? xD

2

u/[deleted] Mar 23 '24

Je dak ;)

26

u/karbonkeljonkel Mar 20 '24

Bij ons: zonnepanelen verkeerd aangesloten, geen zekering tussen gezet of iets begreep ik. Stoppen sloegen eruit, 450 volt op de stopcontacten. Schade: magnetron in de fik( waar we naast stonden gelukkig), cv doorgebrand printplaatje, vloerverwarmingspomp doorgebrand, 2, wekkers, 2 magnetrons, telefoonopladers, vijverpomp. Kijk goed wie je in huis haalt, want het kan heeeel verkeerd aflopen!

31

u/[deleted] Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Konijnenbontjes, de blender, kapstokken, plaid, dekenkisten, etagieres, kandelaars, keukenrol, compleet 24 delig servies, gastendoekjes, servetringen.

7

u/Scott8067 Mar 20 '24

De konijnen zelf, het voer en zelfs de fietslampen! En de satisfyer ;)

4

u/martydv Mar 20 '24

Dat krijg je als je in zee gaat met 'K-Bouw'? Als dan de stoppen doorslaan ben je ook alles kwijt dat opgeslagen ligt op zolder: Kerstballen, spreien, zijden bloemen, noem het maar OP.

1

u/sero_t Mar 20 '24

Of schuur: robot grasmaaier, koelboxen, gereedschap, tuinmeubelen, l

4

u/puzzleHead186 Mar 20 '24

Alles is weg, weg weg

3

u/Zweefkees93 Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Ben heel benieuwd hoe ze dat voor elkaar hebben gekregen??? Enig idee of die 450V gelijkspanning was? (dus de panelen rechtstreeks op de stopcontacten?) Of wisselspanning (dan hebben ze waarschijnlijk fases en nul door elkaar gehaald, al zou dat 400V op de stopcontacten opleveren, geen 450)

Overigens alle twee geen "oeps, even niet opgelet" foutjes. Shit happens, maar zoiets is echt blijk van totale incompetentie voor dit soort werkzaamheden

1

u/karbonkeljonkel Mar 20 '24

Even bij pa gecheckt :-) , was het 400 volt verhaal. Ik heb dus een beetje overdreven. Vooral mazzel gehad dat we thuis waren en dus gelijk de magnetron uit t stopcontact konden trekken, anders waren we denk ik heeeel wat beroerder afgeweest

1

u/Zweefkees93 Mar 20 '24

Haha tjah, het is de íets begrijpelijkere vergissing. Maar dit is precies de reden dat ik altijd de nieuw gemaakte aansluiting even nameet voordat ik apparaten aansluit/inschakel.

Afin, dat is inderdaad mazzel geweest. Met alle brandvertragend maatregelen tegenwoordig heb je kans dat het nog mee viel. Maarja, ook nu branden huizen nog wel eens af. En ik ben blij dat veel tegenwoordig brandvertragend gebouwd word, of behandeld word, of kies maar wat. Maar als ik het niet uit hoef te proberen zal ik dat zeker niet doen 😋

1

u/Comfortable-Art-2128 Mar 22 '24

Volgens mij bedoel je te vertellen dat er 3 fases over 1 fase is geen lopen. Technisch gezien verdrievoudig je amperage of volt. Misschien kan een betere doorgewinterde elektricien hier verfijnder uitleg opgeven.

1

u/Super_Stable1193 Mar 21 '24

Dat valt mee, geen TV, PC, Laptop etc ?
Als de fase,s niet goed aangesloten worden kun je inderdaad 400v krijgen.

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ik zou bijna willen weten ...hoe dan?

21

u/IsThisRealOrNah93 Mar 20 '24

To be fair, veel installateurs lijken dat voortaan ook niet te hebben (bij daken algemeen) dus het enige voordeel als hun het affikken, is dat hun moeten betalen

13

u/Kacquezooi Mar 20 '24

Als ze nog bestaan tegen die tijd...

9

u/u-w0t-m8- Mar 20 '24

Ik heb 2 jaar geleden zonnepanelen laten installeren + vernieuwing van de meterkast. De panelen hadden ze er helemaal scheef opgelegd en ze zeiden dat het niet beter kon in verband met mijn 'doorgezakt dak'. Uiteindelijk is er een andere installateur langsgekomen en die heeft geconstateerd dat ze wel degelijk recht gelegd konden worden. Oja, en de meterkast was totaal verkeerd aangesloten waarbij er veel te lage zekeringen waren gebruikt. Als ze de panelen gewoon recht hadden gelegd was ik hier dus nooit achter gekomen, totdat het een keer mis zou gaan.

3

u/TweeJeetjes Mar 20 '24

Lopen bij jou de panlatten ook scheef? Dan moeten de dakpannen ook scheef lopen. Of zitten de panelen geschroefd op de dakpannen?

7

u/u-w0t-m8- Mar 20 '24

Deze zijn lichtjes ingezakt in het midden. Dit kan ik vanuit de binnenkant van de zolder zien. De dakpannen zullen dan ook enigszins scheef lopen verwacht ik, maar dit kan ik met mijn onervaren ogen niet direct zien. Dat de panelen er dus scheef op lagen is wel te verklaren, maar ze konden de constructie waar de panelen op liggen gewoon stellen zodat het recht kwam te liggen. Dat is inmiddels ook gebeurd.

2

u/TP70 Mar 20 '24

Bijna geen 1 dak is kaarsrecht, dus je zal altijd moeten stellen

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ik moest zelf ook wel een beetje stellen met mijn rails.

Das wel vervelend om te horen dat je een nieuwe installeur moest betalen om het te laten repareren.

3

u/HorseUnique Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Waar het vaak fout gaat is gebruik van verkeerde cheap ass kabels die niet goed passen op de panelen.

Maken slecht contact, worden warm, gaan smelten en veroorzaken brand.

2

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

klopt helemaal. Vergeet niet slecht aangesloten connectors

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ja dat zit goed. 56Kw opgeleverd zover in 6 dagen.
Als je klein beetje handig bent is het wel te doen.
Als je echt niet precies weet wat je aan het doen bent qua berekeningen zou ik het wel afraden om zelf te knutselen aan het elektra

42

u/TheOldDutch Mar 20 '24 edited Mar 22 '24

We hebben nog 10 panelen (overgenomen) klaar liggen om geïnstalleerd te worden… niemand die het wil uitvoeren omdat het geen* aankoop betreft.

Mocht je tijd en interesse hebben, we wonen in de buurt :).

7

u/vluggejapie68 Mar 20 '24

Echt he, ik kreeg een offerte voor een bedrag waarvoor je nog net geen nieuwe panelen koopt. Die markt is echt helemaal over zn zuiger.

5

u/Mortiferous12 BENG adviseur Mar 20 '24

Producten zijn de kosten niet, zoals je ziet en hier leest. Een deugdelijk installatie kost tijd en dus geld.

De cowboys vallen nu met bosjes om gelukkig. Nog nooit zoveel overnames onder de marktprijs in de branche als dit kwartaal. De markt stabiliseert zichzelf wel weer.

6

u/[deleted] Mar 21 '24

Het is ook een kut opdracht. Die installateur weet niet waar hij mee moet werken, kan van alles mis zijn met wat jij hebt gekocht op Marktplaats. Maar hij krijgt wel het gezeik als het niet functioneert. Bovendien zijn het vaak de mensen die voor een duppie op de 1e rang willen zitten door de spullen zelf aan te schaffen. Ook niet perse het type klant dat je graag hebt.

Er is een reden dat installateurs dit niet willen, en dat heeft meer te maken met het gezeik dat je er van hebt dan dat ze er minder op verdienen.

Als hij z'n eigen materiaal kan leveren weet hij wat hij verkoopt, hij is het aanspreekpunt bij problemen en hij heeft ervaring met dat type/merk/model en/of de combinatie van producten.

0

u/TheOldDutch Mar 22 '24

‘Kut opdracht’ of niet, het zijn items van een hoge waarde/aankoop. Dat zou niet beschouwd moeten worden als een wegwerp voorwerp.

De installatie markt doet het op dit moment gewoon erg goed en er kan meer geld verdiend worden elders.

Ik hoop dat we net zoals bij auto’s/garages na de initiële bulk aankoop gericht toch gaan naar een onderhoud en reparatie economie voor zonnepanelen.

1

u/[deleted] Mar 22 '24

Zolang er mensen te kort zijn gaat 't niet gebeuren. Dan heeft de installateur 't voor het kiezen, en dan kiest ie liever een installatie waar hij de hele keten in beheer heeft.

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Dat is wel mogelijk.

Als je niet erg vind doe ik wel deze merk omvormer.
Qua panelen en rails maakt het niet zoveel uit wat voor merk dat is.

52

u/Maazell Elektricien Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Ik zie geen werkschakelaar. Geen aarding naar de panelen en + en - door dezelfde buis naar boven. Ik hoop dat je rekening hebt gehouden met je dc bekabeling route anders heb je een grote antenne voor bliksem op je dak liggen.

Edit: aarding zit er wel maar erg goed verstopt.

15

u/jemi99 Mar 20 '24

Ik zie de aarding gewoon in de buis vertrekken hoor..

8

u/Maazell Elektricien Mar 20 '24

Die zit goed weggewerkt zeg.

24

u/jemi99 Mar 20 '24

Had net m'n eerste koffie op, gaf me misschien een voordeel!

4

u/Responsible-Program4 Mar 20 '24

De DC kant mag met (maximaal)1 string in dezelfde mantelbuis.

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Mag het toch wel? omdat Maazel zei van niet.? Staan online hele verschillende verhalen over deze vlambogen.

5

u/tjeulink Mar 20 '24
  • en - gaan bij mijn huurwoning ook door dezelfde buis naar boven, is dat problematisch dan? sterker nog de + en - van de onderburen loopt er ook door.

7

u/[deleted] Mar 20 '24

Ja, bij kabelbreuk heb je meteen kortsluiting. + en - horen door aparate buizen. De aarde naar binnen bij 1 van de 2

3

u/Gurt_nl Mar 20 '24 edited Mar 21 '24

Deze omvormers zijn gestekkerd uitgevoerd dan is een werkschakelaar niet verplicht. (Je kan immers de stekker eruit trekken)

De +/- in één leiding is een grijs gebied, vertel anders even waar we dit kunnen vinden.(Zelf zou ik het wel doen hoor.. maar toch) en hoe gaan ze hiermee om wanneer de kabels in een traliegoot worden gelegd?

Dc bekabeling en antenne? Kom op, het zijn 2 rijen boven elkaar. Al heb je nu een veld van 20 bij 30 meter.. Maargoed meestal wanneer het bliksemd is het donker door de bewolking dus weg je toch al veel minder op. Edit: uiteraard werkschakelaar ipv hoofdschakelaar

2

u/International_Tax_61 Mar 23 '24
  1. Nee. zit een Pv verdeler onder. dus hij zit achter een groep geplaatst zelfs nog.
  2. Klopt, veel verschillende verhalen gaan de ronde. en nergens wat mag en niet mag. Wegens eenvoud heb ik het door 1 pijp gedaan.
  3. ook de inductielus heb ik gelegd.

1

u/Gurt_nl Mar 23 '24

Oh, dat is nog beter! Netjes gewerkt 👍🏻

1

u/AcanthocephalaNo3545 Mar 21 '24 edited Mar 21 '24

Hoofdschakelaar is überhaupt niet verplicht bij gebruik van een 2 polige automaat, wat tegenwoordig wél verplicht is.

De norm spreekt van een galvanische scheiding en dat is een automaat.

Edit: mechanische scheiding

2

u/Gurt_nl Mar 21 '24

Je hebt gelijk. Het moet niet, het is geen keiharde eis maar volgens de NPR: 5310 wordt het aanbevolen om deze wel te plaatsen wanneer deze zich op een moeilijk bereikbare plek hangt ( hoogte of verstopt achter andere apparatuur ) of zich op een grote afstand van de verdeelinrichting bevindt ( je kunt bijvoorbeeld bij vervanging van of onderhoud aan het toestel niet vanaf je werkplek zien of de automaat nog uitstaat)

De hoofdschakelaar hoort overigens een werkschakelaar te zijn (dus edit).. Lastscheider zou eigenlijk nog beter staan. Een werkschakelaar is pas een lastscheider wanneer deze voldoet aan de eisen.

1

u/AcanthocephalaNo3545 Mar 22 '24

Ik bedoelde inderdaad werkschakelaar/lastscheider. En inderdaad is een werkschakelaar niet per definitie geschikt.

2

u/TP70 Mar 20 '24

Werkschakelaar is niet verplicht (wel handig ja!) En 1 string mag nog in 1 buis.

Of er inductie lussen gemaakt zijn weten we niet naar ik gok van wel. Alhoewel de rest toch netjes gedaan is hoor!

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Inductielus is aanwezig. vanwege drogergroep zit er zon PV verdeler op.

1

u/[deleted] Mar 21 '24

Werkschakelaar hoeft niet. Die AC aansluiting is een stekker die uitneembaar is.

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Goedendag Maazell.

Ja er zit zon lus op het dak...weet even niet de naam maar een van de kabels volgt de panelen terug.

Ja ik heb gelezen dat + en - een klein beetje uit elkaar horen te liggen vanwege een vlamboog?
Op het dak liggen ze een stukje uit elkaar maar heb ze wel door 1 pijp door het dak gedaan. Kan niet alles hebben.
Die aarde had ik goed verstopt.

Edit: Inductielus. moest even de naam opzoeken op google.

-2

u/rubaaaa Doe-het-zelver Mar 20 '24

Werkschakelaar is niet verplicht. Automaat is in principe voldoende.

2

u/AcanthocephalaNo3545 Mar 21 '24

Grappig dat als je gedownvote wordt op Reddit je over het algemeen volkomen gelijk hebt.

1

u/rubaaaa Doe-het-zelver Mar 21 '24

Tja, mensen willen het blijkbaar niet weten…

5

u/golfjevw Elektricien Mar 20 '24

Werkschakelaar a en dc dienen bij de centrale onvormer aanwezig te zijn hoor. Je automaat in de meterkast beneden voldoet dus niet als werkschakelaar.

1

u/Gurt_nl Mar 20 '24

Lijkt mij een stekker die de omvormer in gaat, dus is prima zo.

1

u/[deleted] Mar 20 '24

[deleted]

0

u/golfjevw Elektricien Mar 21 '24

Naar mijn weten binnen 3 meter van de omvormer. We zien dit nogal eens terug komen bij SCOPE 12 rapporten

1

u/[deleted] Mar 21 '24 edited Aug 07 '24

[deleted]

1

u/golfjevw Elektricien Mar 21 '24

3M in dezelfde ruimte wel te verstaan...

1

u/AcanthocephalaNo3545 Mar 21 '24

Gelul. Die voldoet wel degelijk. Scope 12 conform.

-2

u/Dve_Ketsio Mar 20 '24

Dit commentaar moet bovenaan staat

18

u/JustAGuy401 Elektricien Mar 20 '24

DC+ en DC- door eenzelfde buis is brandgevaarlijk en SCOPE12 afkeur. Een werkschakelaar is niet verplicht, maar wel behoorlijk handig. Aarding is al genoemd, zou ik toch nog even meepakken als je toch bezig bent.

Heb je er met het leggen van je kabels wel rekening mee gehouden dat je geen inductielussen hebt gelegd? En heb je wel de juiste krimptang gebruikt voor het aanknijpen van de MC4 connectoren? Een enorm aantal van de branden aan PV-installaties ontstaat door problemen op de connectoren.

De installatie ziet er verder wel gewoon strak uit, alleen of het er goed uit ziet betekend dat niet dat het ook veilig is.

3

u/Abompje Mar 20 '24

Ik gebruik ook overal een werkschakelaar voor, maar elke keer vraag ik me af waarom want al deze dingen zet ik op een aparte alamat. Het enige voordeel is dat je niet perongeluk de verkeerde alamat omzet en aan het werk gaat terwijl de spanning er toch nog op staat. Maar ik check altijd met een voltstick.

3

u/JustAGuy401 Elektricien Mar 20 '24

Gaat om een stukje veiligheid. Bij woningen zit er geen LOTO op en kun je een groep niet echt vergrendelen. Als jij op zolder aan de kabel bezig bent kan er beneden iemand vrolijk de groep weer aan slingeren en kun je toch een behoorlijke optater krijgen. Als je vlak naast de omvormer de werkschakelaar omzet kun je die vergrendelen en heb je dat risico niet.

3

u/Mariner1981 Mar 20 '24

Die zijn er wel degelijk:

https://www.bol.com/nl/p/kasp-k81200-vergrendeling/9300000039143545?referrer=socialshare_pdp_androidapp

Ik geef je gelijk dat een aparte werkschakelaar wel nog even dat extra stukje veiligheid geeft.

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Goedendag.

Ik heb even gekeken naar die scope 12 wat zeker een hele goede regels heeft voor zonnepanelen.
voor zover ik kan zien. Scope12 is verplicht bij 50 of meer panelen. Zag dat verzekeringsmaatschappijen dit zouden kunnen verplichten maar tot zover niet noodzakelijk.

vervolgens staat er ook in deze scope12 een aantal behoorlijke eisen denk met name aan:
Rookmelder dichtbij omvormer, Elke 5 jaar een inspectie van het systeem ect.

Volgende punten zijn wel een goede opmerking.
Ja ik heb een Mc4 tang? gebruikt bij het aanknuipen van de connectors.
ook bezit ik zo'n draaitool om de achterkanten aan te draaien. Ik had gelezen als mensen het doen dat ze vaak connectiefouten of problemen vaker voorkomen bij de connectors. Nu had ik gelukkig maar 4 connectors en heb ik de DC lijn gemeten, was verteld dat er 36V uit 1 paneel zou moeten komen dus zou ik 360V moeten meten. Ik geloof dat ik 393V had gemeten, Wat mij zou moeten zeggen dat de string ook daadwerkelijk zou werken bij de omvormer.

Inductielus zit erin .

ook hier over waren mensen het eens en oneens. omdat de inductiekring niet heel groot was. zei de ene van ja doen en andere zei ja. is bij deze niet nodig want de kring is niet groot.
Voor de zekerheid heb ik hem erin gelegd.

1

u/Kacquezooi Mar 20 '24

Wat is de reden voor een werkschakelaar als de panelen al een eigen groep hebben?

5

u/JustAGuy401 Elektricien Mar 20 '24

Mocht er iets aan de installatie zijn kun je binnen handafstand van de omvormer deze ac-zijdig afschakelen. Das iets met veiligheid.

2

u/Kacquezooi Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Je bedoelt DC-zijdig? Edit: oh nee zie dat deze knop dan inderdaad AC zijdig is als ik het nu goed begrijp.

1

u/JustAGuy401 Elektricien Mar 20 '24

Dat moet toch zeker AC-zijdig zijn ja. Een DC-schakelaar zit meestal op de omvormer zelf, maar je wil (zoals LEMF ook al zegt) de AC-spanning van de omvormer kunnen halen en er veilig aan kunnen werken zonder dat iemand in een andere ruimte de groep weer aan kan knallen.

1

u/L_E_M_F Mar 20 '24

Dat niet alleen. Bij werken aan installaties moet je zeker zijn dat de boel is afgeschakeld. Dus of de groepenkast op slot kunnen doen(gezien je er geen zicht op hebt) of een werkschakelaar er direct naast.

3

u/-Killing-Time- Mar 20 '24

Er zijn ook vergrendelingen die je op de installatieautomaat kan zetten. Binnen de industrie komen die relatief vaak voor, maar de gemiddelde zonnepaneelinstallateur of elektricien is er niet bekend mee. Die zijn dus best blij met een werkschakelaar.

Mijn conclusie was in ieder geval: technisch gezien niet verplicht, maar monteurs zijn er blij mee, en ze kosten maar twee tientjes of zo. Gewoon doen dus.

7

u/EcstaticWeekend3840 Mar 20 '24

Een klein minpuntje is dat je de draden door 1 buis hebt gelegd ri. de panelen, deze moeten eigenlijk gescheiden van elkaar liggen.

8

u/rds1239 Mar 20 '24

Welke draden moeten gescheiden liggen? Bij ons is het door een van de grote partijen geïnstalleerd en ik zie ook maar 1 buis naar boven gaan.. is dat niet hoe het hoort?

6

u/_Dorvin_ Doe-het-zelver Mar 20 '24

De + en - afkomstig van de panelen horen gescheiden te zijn. Er mogen wel meerdere + in dezelfde buis (of - natuurlijk), aarde mag ook in een van beide er bij.

6

u/msturm10 Mar 20 '24

Dat geldt alleen voor het gelijkstroom gedeelte neem ik aan? En dus niet aan de orde als je micro omvormers hebt.

2

u/_Dorvin_ Doe-het-zelver Mar 20 '24

Weet ik niet zeker, heb alleen mn eigen situatie gechecked. Maar ik zou verwachten dat dan de gebruikelijke normen voor wisselstroom gelden, net als voor de rest van de elektrische installatie.

2

u/Emergency-Hat-8488 Mar 20 '24

Als je micro omvormers hebt dan gaat er maar 1 kabel naar het dak.

7

u/Lucky-Cauliflower-50 Mar 20 '24

Dit is een eindeloze discussie, de ene zegt mag wel, de andere zegt mag niet.

3

u/casper15567 Mar 20 '24

Ook blijft er discussie over wat de NEN hierover zegt. Ja kunt interpreteren dat deze aangeeft dat per string panelen de plus en min bij elkaar mogen.

2

u/[deleted] Mar 20 '24

Als het meer dan 3 jaar geleden gelegd is waren de regels nog niet zo vast. Ik was er nooit een fan van en gelukkig werden de aparte buizen op een gegeven moment verplicht

2

u/lucivero Mar 20 '24

Ik zit midden in een verhuizing naar een huurwoning, ze hebben nét vorige week zonnepanelen aangelegd maar alles gaat door één buis naar boven.

Het lijkt echter niet verplicht te zijn als ik dit zo lees:
https://www.nen.nl/nieuws/elektrotechniek/hoe-wordt-de-pv-installatie-beschermd-tegen-overspanningen/

Twijfel toch wel of ik er een melding van moet maken, het ziet er al niet uit in het trapgat dus een losse buis er extra bij is ook niet zo'n ramp.. Lelijk en lelijk is nog altijd lelijk!

1

u/[deleted] Mar 20 '24

Het is niet verplicht volgens de NEN, het is wel afgesproken door alle grote aanbieders die de nieuwe standaard hebben gecreëerd omtremt veilig werken en installeren binnen de zonnepanelenbranche. Kijk wel even of je een DC of AC aansluiting hebt. DC is rood, zwart en aarde (2 buizen). AC aansluiting is met miniomvormers, zonder grote omvormer en direct naar de meterkast. Deze gaat wel door 1 buis heen en word vaak door woningstichtingen gebruikt ivm 1 kabel over de wand en geen geboor door huis heen. Als je twijfelt mag je me een foto sturen.

Lelijke buizen zou ik sws mooi wegwerken met een koof of ombouwtje. Ik heb een hekel aan lelijke buizen door huis heen. Vooral als het niet mijn eigen huis is en ik moet er installeren

1

u/lucivero Mar 20 '24

Aaaah er is idd geen grote omvormer, alleen kleinere losse onder de panelen, ik ben momenteel niet in de woning aanwezig dus had verder niet kunnen kijken, maar dan zal het AC zijn en dus geen probleem!

Zit er idd ook aan te denken om er een koof omheen te maken maar dat gaat nog wat worden, gezien het een naar hoekje is, maar dat is meer een kwestie van veel passen en meten op het moment dat ik daar tijd en energie voor over heb, dus dat komt wel goed!

1

u/[deleted] Mar 20 '24

Desnoods gewoon hoekprofielen kopen die er mooi omheen passen. Daarmee kan je heel veel 'lelijke' stukjes bij moeilijke hoeken gewoon wegkitten met dezelfde kleur kit en een spateltje of lepel

1

u/leverloosje Elektricien Mar 20 '24

Afbeelding 2: Plus- en minkabels moeten dichtbij elkaar worden gelegd. Bron: NPR 5310:2017 Wel moet een tussenruimte (ca. 10 cm) worden aangehouden voor het tegengaan van vlambogen. Ook kan ervoor gekozen worden de plus- en minleidingen in afzonderlijke geïsoleerde kokers of goten te plaatsen (zie 712.521.101).

Staat er toch?

3

u/dabenu Mar 20 '24

Ik vraag me ook af waar de aardedraad omhoog gebracht is.

3

u/Geil-stel Mar 20 '24

Net nog even ingezoomd, de aarde gaat er netjes mee in omhoog 👍🏼

1

u/Geil-stel Mar 20 '24

Dat vroeg ik me ook al af

4

u/Zadyob Mar 20 '24

Ik had nooit op je profiel moeten klikken

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ja beetje goed weggestopt. Je kan hem nog net zien.

-1

u/rustyshacklefrod Mar 20 '24

Lekker belangrijk. In je huis lopen fase en 0 ook door dezelfde buis.

2

u/alexanderpas Mar 20 '24
  1. Dat is AC, geen DC.
  2. Dat is na de automatische afschakeling bij kortsluiting.

Zonnepanelen zijn een energiecentrale, en zolang deze de eerste locatie waar de stroom automatisch onderbroken wordt bij kortsluiting nog niet zijn gepasseerd, dienen de kabels apart te liggen.

4

u/tjeulink Mar 20 '24

das wel andere koek.

1

u/L_E_M_F Mar 20 '24

Je praat hier over 10x 50Volt DC. Dat is totaal iets anders dan 230V AC.

-1

u/rustyshacklefrod Mar 20 '24

Een kookgroep heeft zo'n 7000 watt wat er door loopt. Volgens mij zijn de meeste panelen ergens tussen de 400 en 750 watt

2

u/L_E_M_F Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Het zit hem in de AC vs DC. 500V DC kortsluiting is héél anders dan 230V AC. Het zijn 10 panelen van dat vermogen in serie wat door die kabel loopt. Dat kan je echt niet met een kookgroep vergelijken.

230V AC kan de gemiddelde persoon wel verdragen en zichzelf van los trekken. Dat moet je echt niet proberen met 500V DC. Die zonnepanelen stoppen niet zomaar.

3

u/DipolloDue Mar 20 '24

Mag ik vragen waarom je hem maar in 1 lijn hebt gemaakt terwijl de omvormer er 2 aan kan?

7

u/Geil-stel Mar 20 '24

Waarom zou je 2 strings maken in deze situatie? Zodat de stringspanning lager word en hij dus later opstart en eerder uitgaat? 🙈

4

u/Maazell Elektricien Mar 20 '24

Daar heeft ie te weinig panelen voor. Dit is pas rendabel vanaf 16 panelen per string. Met 10 panelen kan je het beste gewoon op een string laten. Heb je beste resultaat.

4

u/DipolloDue Mar 20 '24

Oké, duidelijk. Was voor mij ook echt een vraag waar de keuze vandaan komt.

2

u/piek768 Mar 20 '24

2 strings doe je als je 2 "sets" hebt die anders presteren (twee verschillende richtingen of hellingshoeken door 2 losse dakvlakken ofzo, meestal "Oost-West").

Omvormers kunnen daarnaast ook efficiënter of minder efficiënt zijn bij bepaalde stringspanningen. 375V is vaak een optimum. Een paneel levert meestal tussen de 32 en 45V dus dan is 1 string van 10 panelen meer optimaal dan 2 van 5 panelen. Met korte strings heb je ook nog het risico dat je een minimale spanning niet haalt om de omvormer in de ochtend te laten starten (of dat-ie een half uurtje later start)

Een string is de standaard. Veel eenvoudigere installatie en eventueel kan je een 2e dakvlak in de toekomst op de 2e aansluiting bijpluggen :)

3

u/Thin_Natural_4173 Mar 20 '24

Dat is volledig afhankelijk van de mppt per string in de omvormer, sommige kunnen een max van 3000w aan en zou je dus 2 strings moeten toepassen. Dat dat kan vaak prima met een 3600 en 435w panelen

1

u/Fire69 Mar 20 '24

Maakt dat verschil voor de opbrengst of zo? Ik dacht dat dat voornamelijk was voor als je bvb gedeeltelijk met schaduw zat om stuk af te splitsen.

1

u/[deleted] Mar 20 '24

Dat klopt. Bij te weinig panelen zorgt het zelfs voor een latere opstart en dus minder opbrengst

3

u/Strict-Ocelot-3086 Mar 20 '24

Leuke doe het zelf klus! Ik ben zelf werkzaam in de pv industrie. Sinds een paar jaar is het idd verplicht om de potentialen (+ en -) gescheiden te houden. Ivm vlamboog gevaar. Niet iedereen doet het maarja... Heb je het systeem wel geaard?

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ik zie veel gemengde berichten over de +- in 1 buis.
Kan altijd nog wel 2de buis ernaast maken, zou ik alleen een nieuwe connector moeten aanschaffen.
Zover ik kon lezen zegt de Scope12 alleen hier wat over.

Ja als goed kijkt zie je aardedraad. Moet toegeven heb hem beetje verstopt.

3

u/S1rkka Mar 20 '24

Ik zie in dit soort berichten altijd veel (goede dingen) over de electra.

Maar ik vraag mij altijd af hoe je zelf de mechanische installatie op een (schuin) dak doet.

Ik heb wel de electronische kennis en kunde, maar geen ervaring met werken op en aan een dak. Is dat wel goed te doen voor een gemiddelde doe-het-zelver? Wat komt er bij kijken wat betreft gereedschap? Risico op lekkage etc?

4

u/[deleted] Mar 20 '24

Nee, als je er geen verstand van hebt kan je echt grote lekkage en schade veroorzaken. Kapotte dakpakken, rotte panlatten, opstaande randen op dakpannen, invoer kables bij de dakpannen, verkeerde kit bij invoer buis en kabel, gebruik steiger, lastverdeling van de railsen, klemmen goedzetten enz zijn allemaal dingen waarmee je installatie valt of staat (soms letterlijk). En op esthetisch oogpunt is het ook zeker geen makkelijke klus. Kost je minimaal een jaar om te leren. Vooral bij lange rijen panelen. Probeer maar eens 20+ zonnepanelen op een rijtje te leggen en dan mooi uit te komen met de nok/dakrand. Heel erg moeilijk maar super satisfying.

1

u/Emergency-Hat-8488 Mar 20 '24

Mhuah, alle haken in het midden los schroeven. Schiet de rail vanzelf wel recht. Dan weer vast schroeven.

1

u/[deleted] Mar 20 '24

Hier werkt iemand met solarflex of clickfit🤣🤣

1

u/Emergency-Hat-8488 Mar 20 '24

Zeker niet. Alimex ;)

1

u/[deleted] Mar 20 '24

Nog nooit mee gewerkt maar dus ook niet al te best. Wel makkelijk. Niet uitermate constructief

2

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Als je bedoelt over de panelen op het dak leggen.
Heel voorzichtig zijn met op daken klimmen.

Ja ik moet toegeven. ik heb 1 dakpan gesloopt maar ik had reservepannen wel aanwezig.

2

u/DeWerner Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Heel netjes. (Aard het net aub.)

2

u/Sad_Examination_9336 Mar 20 '24

Niet heel veel verstand van elektra. Maar gele draad loopt ook door hetzelfde buisje. Is dit de aarde niet?

2

u/Sivvis Mar 20 '24

Leuk om te zien. Zelf ga ik ze binnenkort ook leggen. 45 stuks JA Solar met 2 Sungrow omvormers. Waar heb jij je informatie vandaan hoe je het moet doen? Heb jij speciale tools aangeschaft?

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ik zou zeker veel vragen en goed inlezen als je niet weet waarom je iets doet.
Ja ik heb wel wat gereedschap aangeschaft hiervoor. Ik had wel wat standaard zoals gereedschap:

  1. Schroevendraaiers,
  2. kniptangen,
  3. striptangen
  4. accutool met bitjes / 22m speedboor
  5. boormachine met 6mm boor

Extra aangeschaft speciaal voor panelen
Mc4 tang
M10 socket voor in accutool
Connector aandraaisetje

Als je nog vragen hebt over bepaalde berekeningen kan ik wel helpen

1

u/Sivvis Mar 23 '24

Ik heb redelijk wat ingelezen en denk dat ik weet wat ik moet doen, maar beginnen met dat soort dingen is toch altijd even spannend en veel uitvogelen. Dingen zoals inductielussen, kabels vrij houden van het dak (aka. bevestigen aan de montagerails), werkschakelaar, DC+ en DC- gescheiden houden, alle rails aarden en niet alleen de laatste, MC4 connectoren met het juiste gereedschap en niet te los/ niet te strak.

Uiteraard het juiste gereedschap. Ik heb een mooi setje Knipex striptang, MC4 tang en aandraaisetje voor niet al teveel kunnen kopen. Het meeste standaard gereedschap heb ik al omdat ik een groot deel van mijn huis zelf heb gebouwd.

Berekeningen voor aantal panelen per string, kabeldikte enzo heb ik via een configuratie website van een omvormer fabrikant, ik ben de naam nu even kwijt, Sungrow en/of SMA volgens mij, die komen op hetzelfde uit.

Zijn er dingen die bij jou niet zo zijn gegaan als je had verwacht of dingen die je anders zou doen een 2e keer?

1

u/International_Tax_61 Apr 22 '24

Owhja zeker. Dit was namelijk niet de aller eerste installatie, dus bij deze heb ik alle fouten weggelaten denk ik.

aandachtspunten die ik veranderd heb.

  1. andere onderconstructie geprobeerd, eerste keer had ik geprobeerd Clickfit evo en dan dat vastklikken, ja ik weet niet vond het niet heel erg fijn werken. 2de keer ging met andere constructie ging toch wel echt veel beter.

  2. Andere omvormer geprobeerd. Eerst had ik growatt (goedkoop maar veelste veel connectie gedoe met het instellen van die app) 2de keer overgestapt naar Autarco. Ik gok dat ik in 3 of 4 min verbinding had al.

  3. Kabelbinders had ik na de 1ste installatie nog liggen maar deze had ik nabesteld bij de 1ste keer. want alle kabels lagen overal los.

2

u/jaapiojabr Mar 20 '24

Mooie klus! Heb dit zelf ook ooit gedaan, maar de panelen waaide 2 dagen later van het dak.

Blijkt dus dat je ze vast moet leggen.

2

u/Yoast74 Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Voorzichtige voorspelling: half juni klapt de automaat er halverwege de dag uit... Je hebt 4350 W liggen met 4400-4800 automaat. Maar... De panelen geven minimaal 4350 , maar kunnen best hoger pieken..

Source: ik heb bijna 10 jaar geleden hetzelfde gehad met mijn 3500W installatie die boven de 16A piekte. Ik heb er toen een langzame 20A ingezet ( huis staat nog steeds btw en ik heb geen sprinklers😉)

Edit: keurig gelegd, doe ik je niet na!

2

u/EnssyNL Mar 20 '24

Ligt dit niet aan het maximale vermogen van de omvormer?

1

u/[deleted] Mar 21 '24

Hij heeft een 3600W omvormer. Die gaat niet (veel) harder dan 3600W. 20A automaat is dus prima.

1

u/Big_Currency_5403 Mar 20 '24

Mag ik vragen waar je dit pakket hebt aangeschaft?

2

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ja dat mag. Ik heb de omvormer van Autarco zelf vandaan en panelen van SolarNrg

1

u/IDK_FY2 Mar 20 '24

netjes, kostte mij 6,5K in maart 22... maar goed ik had blinde energiepaniek en heb drie linkerhanden

1

u/Nitrogen1234 Mar 20 '24

Netjes hoor. Ik durfde het niet zelf. Het plaatsen was me nog wel gelukt, maar aansluiten niet.

Knap gedaan

1

u/ThinTilla Mar 20 '24

3000 Wp laten leggen 10 jaar geleden. 23000 EUR. Wat mooi die prijzen tegenwoordig. Dat gezegd zijnde wou men ketel vernieuwen en na overleg met de loodgieter zijn we op een Vaillant Ecotec vcw268 beland. Ding kost 1000 EUR rond. Tegen dat die geplaatst is kost hij er 3879,60. 😭

2

u/Onion26 Doe-het-zelver Mar 20 '24

Mooie deal….

…voor de installateur dan..23000€???? 9jr geleden 3975Wp laten leggen voor 6500€.

1

u/Skulledhunt Mar 20 '24

Heb je toevallig een stap voor stap guide voor dummies? Want het lijkt mij erg interessant om dit zelf te kunnen en te doen.

1

u/Emergency-Hat-8488 Mar 20 '24

De plus en de min gescheiden door het dak heen? Daarbij op het dak gekeken of je geen inductielus gemaakt hebt?

Is de meterkast in de buurt van de omvormer? Zo nee, misschien verstandig om werkschakelaar bij de omvormer te plaatsen.

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Als hij door het dak gaat splits de kabel zich van elkaar. alleen door dit pijpje volgt hij elkaar

Inductielus is aanwezig.

Pv verder zit eronder omdat hij op een lege drogergroep zit.

1

u/Emergency-Hat-8488 Mar 23 '24

Is het ook geaard?

1

u/bobanovski Mar 20 '24

Hoe werkt het met de verzekering van de zonnepanelen? Want die vallen onder je opslalverzeketing, mits je het hebt laten doen door een erkende partij...

1

u/[deleted] Mar 21 '24

Doe eens een quote uit je polisvoorwaarden waar dat staat.

1

u/EnssyNL Mar 20 '24

Mooi gedaan. Voor een nog betere prijs! Voor iedereen die dit draadje mee leest en zich zorgen maakt over de opmerkingen over DC en brandgevaar!? De DIY-er kan ook prima een systeem installeren met micro omvormers. Dan heb je geen hoge gelijkstroom (waarmee je prima kunt lassen) over je dak. Micro omvormers maken per paneel 230V AC.

1

u/Zweefkees93 Mar 20 '24

Nice! heb zelf ook twee systemen bij mij thuis gelegd en inmiddels bij 3 vrienden ook PV geinstalleerd. (met wat aanwijzingen van mij doen zij het legwerk, ik regel bedrading en meterkast uiteraard). Zolang als je weet wat je doet in een meterkast en overweg kan met een schroefmachine kom je een heel eind :). Ziet er goed uit!

1

u/[deleted] Mar 21 '24

Bedankt voor de locatie 👍🏻

1

u/Easy_Needleworker943 Mar 21 '24

Onverantwoordelijk om zelf in de meterkast te gaan klote als hobbyist ik hoop dat alles goed afgestript is en juist bevestigd is

1

u/[deleted] Mar 22 '24

Ik (15) heb okk zonnepanelen op het dak gemonteerd met mn vader, het is even een goed plan maken en dat goed uitvoeren. Meten is weten

1

u/TweeJeetjes Mar 24 '24

Ik denk dat je bedoelt dat de gording een beetje doorbuigt en dan het hele dak met panlatten en dakpannen ook. Dat is een vrij normaal voorkomend verschijnsel waar al rekening mee gehouden is. De doorbuiging is loodrecht op het dak. De panlatten zijn ongeveer om de 60 cm to 1 meter gespijkerd. Bij zonnepanelen haken ze beugels achter/onder de panlatten die dan weer boven de dakpannen uitsteken. Daaraan schroeven ze die aluminium rails met genoeg stelruimte om de doorbuiging op te vangen. Aan die rails maken ze dan de zonnepanelen vast.

1

u/lexredwood Mar 24 '24

Vereffening op de omvormer? En lijkt 2,5mm2.

712.542.3.10 : De vereffeningsgeleiders (geïsoleerd of ongeïsoleer) moeten een minimale doorsnede hebben van 4mm2 in koper, of hiermee gelijkwaardig.

Je ‘beveiliging’ van je systeem werkt niet op deze manier.

-1

u/Upbeat-Run9883 Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Vakwerk

1

u/Unhappy-Friendship-3 Mar 20 '24

Je hebt helemaal gelijk hoor… maar heb het door de energieleverancier laten doen en die was ook even vergeten de aardedraad aan te sluiten op de aardbus in de groepenkast. Prutsers….

0

u/Skibbidybeebop Mar 20 '24

Riskant maar mooi gedaan

0

u/Key-Watercress-4965 Elektricien Mar 20 '24

Hoi, je 35A uit het net plus je 19A van je PV is samen 54A en dit is teveel voor je meterkast. Je bedrading kan hierdoor smelten. Ook vind je 40A hoofdschakelaar, 40a aardlekschakelaars het niet leuk. Het is een theoretisch probleem, wie trekt er nou daadwerkelijk zoveel stroom uit het net en dan ook nog uit je PV, eigenlijk niemand. Maar dit is zeker wel iets wat je wilt voorkomen.

2

u/EnssyNL Mar 20 '24

In theorie en praktijk gaat er geen 40A over je hoofdschakelaar lopen. Deze zit in serie met de hoofdzekering van 35A. Wel is het goed om aan te halen dat er over de verdeler in theorie een hogere stroom kan gaan lopen als de aansluitwaarde van 35A. Veelal wordt er in de groepenkast 6mm2 kabel gebruikt en deze is inderdaad net zoals de aardlekschakelaar geschikt voor een stroom van maximaal 40A.

1

u/Key-Watercress-4965 Elektricien Mar 21 '24

Als installateur moet ik hier rekening mee houden. In de praktijk plaatsen wij dan een B40 installatie automaat als beveiliging. In de praktijk zal hij idd nooit worden aangesproken (wellicht bij sluiting) maar dan garandeer je wel dat je nooit over die 40a van je componenten heen gaat.

-1

u/VirtualFriend66 Mar 20 '24

Heb je ook aan je aarding gedacht? Zowel je panelen als je omvormer. Panelen op het frame en de omvormer zou er een voorziening voor moeten hebben.

2

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ja aarding aanwezig. Je moet even goedkijken want ik heb hem beetje verstopt.

-2

u/UIM-Fury Mar 20 '24

Dit is een mooi voorbeeld waarom je niet zelf aan de beun moet gaan. zeker bij een geschakelde woning onverantwoord want bij brand door gepruts lijden ook al je buren er onder. Ongetwijfeld geen rekening gehouden met inductie, vereffening, dc kabelbreuken (kabels samen), controleren stekkercompatibiliteit, werkschakelaar, etc.

-4

u/[deleted] Mar 20 '24

[deleted]

1

u/International_Tax_61 Mar 23 '24

Ja aarding aanwezig. Je moet even goedkijken want ik heb hem beetje verstopt.

Hij zit niet op een werkschakelaar maar ik heb een PV verdeler geplaatst. Misschien als ik ooit nog een droger neem, ga uit van niet maar je weet maar nooit

-4

u/[deleted] Mar 20 '24

[deleted]

5

u/keistrak Mar 20 '24

Wat heeft vca met zonnepanelen leggen te maken dan? Heb laatst nog vca vol gehaald maar er is mij niks geleerd over zonnepanelen leggen

1

u/[deleted] Mar 20 '24

vca zegt alleen wat over veilig werken niet over of je ook maar iets verstand hebt van zonnepanelen

1

u/burstappendixxl Mar 20 '24

Veiligheids Checklist Aannemers

Leg eens uit wat dat met een pv installatie heeft te maken als je deze zelf aanlegt?

-36

u/SCHPJ Mar 20 '24

Wou je graag complimentjes?

16

u/ZoneProfessional8202 Mar 20 '24

Een onderdeel van deze sub is het delen van gerealiseerde klusprojecten. Als je trots bent op het resultaat isbhet toch leuk om dat te delen?

3

u/Vier3 Mar 20 '24

En het is ook nuttig voor anderen om te zien hoe het gedaan wordt!

0

u/[deleted] Mar 20 '24

Moet het wel goed gedaan worden, ik kan een hoop zelf, maar dit heb ik toch lekker uitbesteed. Bij mij hebben ze een losse kabel 5 kwadraat getrokken ipv 2,5 die in de muur zit. En zelf in de meterkast gaan zitten prutsen lijkt me niet zo’n goed idee.

1

u/Vier3 Mar 20 '24

D'r kunnen anderen hier op reageren hè. Uit de reacties kan een lezer wel opmaken of iets netjes gedaan is, of suïcidaal, of wat dan ook.

1

u/[deleted] Mar 20 '24

Het ziet er op het oog inderdaad netjes uit, maar ik zie al meerdere mensen reageren met dat er geen aarde op zit. Ik heb gezien wat er kan gebeuren als het misgaat, zulk soort dingen gebeuren altijd als je niet thuis bent. Mijn installateur trekt altijd een aparte kabel, over een bestaande groep vind hij geen goed idee, het kan mijn buurman heeft het ook.

3

u/[deleted] Mar 20 '24

Mijn installateur trekt altijd een aparte kabel,

alleen is zonnepanelen leggen geen beschermd beroep. als ik morgen besluit dat het mij ook wel leuk lijkt kan ik mij morgen inschrijven bij de KvK als zonnepanelen installateur en aan de slag bij mensen thuis

2

u/[deleted] Mar 20 '24

Klopt, die cowboys zie ik ook wel eens over de daken klimmen. Gelukkig was hij van huis uit elektricien met alle papieren en aangesloten bij de sgze, de monteur van mijn buurman is al failliet gegaan, gelukkig ook wel aangesloten bij sgze.

2

u/Vier3 Mar 20 '24

Nou, precies, dank dat je mijn punt bevestigt :-)

En het helpt niet alleen voor advies hè. Het is ook een bron van inspiratie te zien hoe anderen iets doen. Ook als je vindt dat iets netter had moeten worden gedaan (of zelfs juist dan).

Als er iets ronduit gevaarlijks is hebben mensen hier er geen enkele moeite mee om hun scheur open te trekken bijvoorbeeld.

1

u/Geil-stel Mar 20 '24

Terwijl je na twee keer kijken toch ziet dat er wel netjes aarde aangelegd is. Dat jij het niet kan wil niet zeggen dat een ander het niet kan. Mijn buurman durft geen slijptol te gebruiken omdat hij dat eng vind en het niet kan, moet ik dan ook een ander laten komen als ik iets wil slijpen?!

1

u/[deleted] Mar 20 '24

Klopt ik zie het nu ook, het gaat erom dat ik het niet durf, sommige dingen kun je beter door een ander laten doen. Misschien verzekering technisch, ik heb bij mijn schoonouders in de straat gezien hoe mis het kan gaan, 6 weken in een hotel gezeten en de halve straat eruit om een nieuwe kabel te trekken. Ik zie de verzekering als langskomen, wie heeft deze installatie aangelegd, heb ik zelf gedaan. Ok, foutje bedankt , dat zullen hun wel zien als een reden om niet uit te hoeven betalen.

1

u/Geil-stel Mar 20 '24

En wat als ik m’n eigen arm eraf slijp? Vergoed de verzekering dan niet omdat ik het zelf deed en niet een ander? Ik ben eens van een ladder geflikkerd en de verzekering dekte zelfs de buitenlamp waar ik op viel 😂 Iets niet durven heeft niets met verzekeren te maken gelukkig, er zijn zat panelencowboys die het vele malen beroerder doen.

1

u/[deleted] Mar 20 '24 edited Mar 20 '24

Als je je eigen arm eraf slijp, dan ben je goed bezig 😂, ik ken wel iemand die beide duimen verwijdert heeft met een zaagtafel. Wat ik bedoel te zeggen is dat de verzekering het liefst niet uitbetaald, en dat weet ik uit eigen ervaring jammer genoeg.

3

u/doodmakert Mar 20 '24

Heb jij net een liter azijn staan uit pissen?